Odkryj, jak za pomocą stereoskopii uzyskać w fotografii realistyczny efekt trójwymiarowości. A tak na marginesie, poznaj ustawienia TIFF do druku i archiwizacji. W tym artykule krok po kroku poznasz zasady tworzenia par zdjęć, dobierania odległości między ujęciami oraz przygotowywania obrazów do oglądania w 3D. Pokażę Ci, jak uniknąć typowych błędów i wykorzystać stereoskopię, by nadać swoim fotografiom większą głębię.
Oczy dzieli średnio około 65 mm, dlatego każde rejestruje bliski przedmiot pod nieco innym kątem. Mózg błyskawicznie łączy oba obrazy i porównuje ich przesunięcie, by ocenić odległość. Dzięki temu kubek na stole widzimy jako bryłę, a nie płaski rysunek.
Stereoskopia to jedna z wielu wskazówek dotyczących głębi. Pomagają nam również perspektywa, nakładające się kształty, cienie, rozmiar znanych przedmiotów oraz zmiany ich położenia, gdy poruszamy głową. Im bardziej różnią się obrazy docierające do obu oczu, tym bliżej znajduje się obiekt. Szczególnie lubię moment, w którym mózg łączy dwa zwyczajne widoki w przekonującą scenę 3D.
Jak dwa ujęcia zamieniają płaski obraz w trójwymiarową scenę
Stereopara składa się z dwóch zdjęć tej samej sceny, wykonanych z nieco różnych punktów — zwykle oddalonych o około 65 mm. Przy fotografowaniu z bliska dopasuj odstęp do odległości pierwszego planu: często powinien wynosić od 1/100 do 1/30 tej odległości. Dla obiektu oddalonego o 2 m sprawdzi się około 6,5 cm, a dla sceny odległej o metr — nawet 10 cm. Statyczny krajobraz można sfotografować jednym aparatem, przesuwając go poziomo między ujęciami. Ruchome obiekty wymagają natomiast dwóch aparatów i niemal jednoczesnego wyzwolenia migawki.
Gotowe stereopary obejrzysz w stereoskopie, goglach VR lub jako anaglify, czyli obrazy przeznaczone do czerwono-niebieskich okularów. Jak już poruszamy się w tym temacie, Odkryj początki fotografii. W kinach stosuje się także okulary polaryzacyjne albo aktywne okulary migawkowe, które naprzemiennie pokazują obraz każdemu oku. Ilustracje stereoskopowe powstawały jeszcze przed wynalezieniem fotografii, a fotografia 3D rozkwitła po prezentacji na wystawie światowej w Londynie w 1851 roku. Od fotoplastykonów i filmów wyświetlanych z szybkością 48 klatek na sekundę po VR zasada pozostaje ta sama: każde oko widzi nieco inny obraz, a mózg odczytuje z niego głębię.
Jak uzyskać przestrzenny efekt w fotografii stereoskopowej
Zaplanuj ujęcie, wykonaj dwa zdjęcia z różnych punktów, dopasuj je i wybierz sposób prezentacji. Nieruchomą scenę sfotografujesz jednym aparatem, a ruch — dwoma.
- Dobierz scenę i rozstaw ujęć. Jednym aparatem fotografuj nieruchomą scenę: zrób pierwsze zdjęcie, przesuń aparat poziomo i wykonaj drugie, zachowując kadr oraz ustawienia. Dobierz rozstaw do odległości najbliższego obiektu — orientacyjnie od 1/100 do 1/30 tej odległości. Często wystarcza przesunięcie o 1–3%; przy obiekcie oddalonym o 2 m to około 6 cm. Baza zbliżona do 65 mm sprawdza się w wielu sytuacjach, natomiast odległy krajobraz może wymagać większego rozstawu.
- Unieruchom i wyrównaj aparat. Ustaw aparat na statywie i, jeśli masz, użyj szyny przesuwnej. Przesuwaj go poziomo, równolegle do płaszczyzny zdjęcia, by nie zmienić wysokości ani kąta. Niedokładny lub zbyt duży ruch utrudnia złożenie pary i może dać nienaturalną głębię.
- Fotografuj ruch dwoma aparatami. Ustaw aparaty obok siebie i wyzwalaj migawki jednocześnie. Identyczne modele i obiektywy ułatwiają dopasowanie; w innym przypadku dobierz zbliżone parametry, tę samą ogniskową i uwzględnij współczynnik crop. Ustaw sprzęt stabilnie, a ekspozycję i ostrość kontroluj ręcznie, aby uzyskać zgodne obrazy.
- Dopasuj stereoparę. Wczytaj zdjęcia do programu do edycji stereoskopowej, oznacz lewe i prawe ujęcie, a następnie wyrównaj parę. Skoryguj przesunięcie, obrót lub różnice geometrii i sprawdź położenie głównych obiektów. Dzięki temu ograniczysz dyskomfort podczas oglądania i wzmocnisz wrażenie głębi.
- Wybierz format prezentacji. Zapisz parę do stereoskopu albo jako obraz równoległy lub krzyżowy. Możesz też przygotować anaglif, zwykle oglądany przez okulary z czerwonym i niebieskim filtrem, lub obraz lentikularny do folii soczewkowej. Dobierz format do urządzenia: niektóre wymagają odpowiedniego ekranu, okularów albo gogli VR.
- Sprawdź efekt na docelowym urządzeniu. Obejrzyj obraz przez stereoskop lub właściwe okulary. Jeśli głębia wydaje się nienaturalna albo krawędzie powodują dyskomfort, popraw wyrównanie lub zmniejsz przesunięcie. Anaglif przetestuj także na monitorze, a naprzemienną animację lewego i prawego ujęcia wykorzystaj do prostego podglądu głębi.
Jak wykonać stereoparę jednym lub dwoma aparatami
Stereopara składa się z dwóch ujęć tej samej sceny wykonanych z nieco innych punktów widzenia. Mózg łączy je podobnie jak obrazy z lewego i prawego oka, tworząc wrażenie głębi. Na początek wybierz nieruchomy pejzaż, budynek lub martwą naturę — poruszające się osoby, liście i samochody mogą znaleźć się w różnych miejscach na zdjęciach i utrudnić oglądanie.
Przy jednym aparacie unieruchom go na statywie, zrób zdjęcie, a następnie przesuń poziomo bez zmiany kierunku obiektywu i wykonaj drugie ujęcie. Zacznij od przesunięcia równego około 1–3% odległości do najbliższego obiektu, czyli 2–6 cm przy odległości 2 m. Ponieważ na efekt wpływają też przybliżenie, ogniskowa i odległość pierwszego planu, wypróbuj kilka ustawień. Zacznij od małego przesunięcia: zbyt duży rozstaw może męczyć oczy.
Poruszające sceny zyskują prawdziwą głębię
Do scen z ludźmi, zwierzętami lub falami użyj dwóch aparatów i wyzwól migawki jednocześnie. Najłatwiej uzyskać spójny efekt, korzystając z identycznych korpusów i obiektywów. Jeśli aparaty się różnią, dopasuj ogniskową, ekspozycję, ostrość i balans bieli. Ustaw je równolegle, obok siebie, na solidnym wsporniku lub dwóch statywach, a ekspozycję ustaw ręcznie, by oba kadry wyglądały podobnie. Rozstaw obiektywy zależnie od odległości fotografowanego planu; przy bliskim obiekcie zacznij od kilku centymetrów i sprawdź, czy głębia wygląda naturalnie.
Najlepsze stereopary powstają dzięki cierpliwym próbom i starannemu dopasowaniu obu kadrów. Zacznij od niewielkiego przesunięcia aparatu, by uzyskać naturalną głębię bez zmęczenia oczu.
Po wykonaniu zdjęć wyrównaj kadry i połącz je w programie do edycji stereoskopowej. Przygotuj parę równoległą lub krzyżową do oglądania bezpośrednio albo przez stereoskop, anaglif do czerwono-niebieskich okularów lub plik do gogli VR. Dopasuj kadrowanie, jasność i kolor, a w razie potrzeby skoryguj przesunięcie oraz lekkie przekrzywienie. Dzięki kilku próbnym ujęciom i wygodnej metodzie oglądania nadasz scenie przestrzenną głębię.
Ciekawostka: Dwoje aparatów ustawionych w odległości zbliżonej do rozstawu ludzkich oczu daje naturalną perspektywę głębi, ale przy fotografowaniu bliskich obiektów ich rozstaw warto zmniejszyć, by uniknąć przesadnego efektu 3D.
Anaglify, stereoskopy i okulary vr: sposoby oglądania zdjęć 3d
Poznaj najpopularniejsze sposoby oglądania zdjęć 3D — od stereoskopów i anaglifów po gogle VR.
- Stereoskop i stereopary — stereopara to dwa podobne zdjęcia wykonane z nieco innych punktów widzenia. Stereoskop pokazuje osobne zdjęcie każdemu oku, a mózg łączy je w obraz przestrzenny. Stereoskopia spopularyzowała się już w XIX wieku; fotoplastykony pozwalały wtedy oglądać stereopary większej publiczności. Można je też oglądać bez przyrządu, krzyżując lub rozluźniając wzrok, choć wymaga to wprawy.
- Anaglif i kolorowe okulary — tę metodę tworzą dwa obrazy połączone w jeden, zwykle zabarwione na czerwono i niebiesko lub cyjanowo. Odpowiednie filtry w okularach rozdzielają obraz między oczy, więc efekt 3D uzyskasz na zwykłym ekranie albo wydruku. To prosty i dostępny sposób, jednak zniekształca kolory.
- Obrazy lentikularne — specjalna folia z drobnymi soczewkami kieruje do każdego oka inny fragment obrazu, tworząc wrażenie głębi lub zmiany ujęcia. Ogląda się je bez okularów. Choć potocznie nazywa się je hologramami, nie są hologramami w ścisłym znaczeniu.
- Okulary z migawkami lub filtrami polaryzacyjnymi — aktywne okulary naprzemiennie zasłaniają każde oko i synchronizują się z obrazem; wymagają zasilania. Z kolei pasywne okulary rozdzielają obraz za pomocą filtrów polaryzacyjnych o różnych kierunkach, dlatego nie potrzebują baterii. Oba rozwiązania wymagają odpowiednio przygotowanego obrazu oraz kompatybilnego ekranu lub projekcji.
- Gogle VR — soczewki kierują do każdego oka osobny, nieco inny obraz, tworząc wrażenie głębi i przestrzeni. Obraz wyświetla smartfon albo ekrany wbudowane w gogle. Technologia rozwija stereoskopię znaną od ponad wieku i pozwala oglądać zdjęcia, filmy oraz grać w gry.
Jak połączyć i wyrównać zdjęcia w programie do stereoskopii
Zaimportuj dwa ujęcia tej samej sceny i oznacz je jako lewe oraz prawe. Najlepszy efekt uzyskasz, gdy wykonasz zdjęcia z nieco różnych punktów, zachowując tę samą ogniskową, ekspozycję i ostrość. Jeśli fotografujesz jednym aparatem, upewnij się też, że obiekty nie poruszyły się między ujęciami — nawet drobna zmiana może zaburzyć głębię.
W oknie podglądu przesuń prawe zdjęcie względem lewego, aż wybrane szczegóły znajdą się na tej samej wysokości. Najpierw wyrównaj obrazy pionowo, a potem skoryguj przesunięcie poziome, które kształtuje wrażenie przestrzeni. Wybierz wyraźny punkt, na przykład krawędź budynku, oko portretowanej osoby lub narożnik przedmiotu. Jeśli zdjęcia są przekrzywione, skoryguj obrót albo perspektywę, nie rozciągając obrazu. Jeśli interesują cię podobne zagadnienia to sprawdź, jak robić lepsze zdjęcia iPhone’em 14 Pro. Wypróbuj kilka ustawień przesunięcia — niewielka zmiana może wyraźnie wpłynąć na odbiór głębi.
Naturalna głębia bez męczącego obrazu
Po wyrównaniu zdjęć sprawdź efekt w docelowym trybie wyświetlania. Programy stereoskopowe, takie jak StereoPhoto Maker, przygotują anaglif do okularów czerwono-niebieskich, równoległą lub krzyżową stereoparę, a także plik do wyświetlacza 3D albo gogli VR. W anaglifie zwróć uwagę na kolorowe kontury: jeśli mocno się rozchodzą, skoryguj położenie zdjęć. Następnie przytnij brzegi, aby usunąć puste pasy powstałe po przesunięciu.
Obejrzyj obraz zarówno w powiększeniu, jak i w normalnym rozmiarze. Sprawdź, czy poziome linie są równe, pierwszy plan nie wysuwa się nadmiernie z kadru, a tło nie męczy wzroku. Ponieważ efekt zależy od sceny i odległości między punktami widzenia, zacznij od subtelnej głębi. Zapisz gotową stereoparę, ale zachowaj też oryginalne zdjęcia — umożliwią przygotowanie innej wersji do druku, na monitor lub do prezentacji w VR.
Wskazówka: podczas wyrównywania wybierz punkt, na którym chcesz skupić uwagę widza — jego położenie w stereoparze wyznacza, czy obiekt będzie wyglądał, jakby znajdował się przed ekranem, na jego płaszczyźnie czy za nią.
Źródła:
- https://blog.cyfrowe.pl/nietypowe-kierunki-w-fotografii-stereoskopia-czyli-jak-zdjecia-3d-towarzyszyly-fotografii-od-poczatku-jej-istnienia/
- https://www.fotopolis.pl/testy/akcesoria/1802-3d-master-kit-stereofotografia-dla-wszystkich
